అన్ని బంధముల కన్న ఏ బంధము బలమైంది?

తేది:September 16, 2014 వర్గం:వర్గీకరింపబడనివి రచన:చరసాల 1,890 views

ఎందుకో ఈ మధ్య ఈ ప్రశ్న మళ్ళీ మళ్ళీ ఎదురవుతూ వుంది. మనిషికి – మనిషికి ఆ మాటకొస్తే జీవికి-జీవికి మధ్య ఎన్ని రకాల బందాలున్నాయి! కేవలం (సం)బంధాలనే తీసుకున్నా మచ్చుకు ఇవి కొన్ని.

బార్యాభర్తల బంధం
తల్లీబిడ్డల బంధం
అన్నాదమ్ముల బంధం
స్నేహితుల మధ్య బంధం
దేవుడు – భక్తుడు బంధం
గురు శిష్యుల బంధం
మనిషికి-కుక్కకు మధ్య బంధం
రైతుకు – ఎద్దుకు మధ్య బంధం
యజమాని – సేవకుల బంధం

—-
ఇవే కాకుండా పొరుగువారితో బంధం.
డ్రైవరుకు – ప్రయాణికుడికి బంధం

చెప్పుకుంటే పోతే ప్రతి ఒక్కడు తన పక్కవాడితో ఏదో ఒక బంధం కలిగే వున్నాడు.

అయితే ఏ బంధం గొప్పదో తెలియదు కానీ యజమాని-సేవకుడు మధ్య వున్న బంధమే అతి గట్టిది, బలమైనది. మిగతా అన్ని బలమైన బంధాలలోనూ అంతర్లీనంగా ఈ బంధమే ఆలంబనగా వున్నది.

బార్యాభర్తల బంధమే చూద్దాం. ఇక్కడ భర్త యజమాని పాత్ర నిర్వహిస్తే, భార్య సేవకుడి పాత్ర నిర్వహిస్తుంది. భర్త ఎంత ఎక్కువగా యజమానిలా చెలాయిస్తాడో లేక భార్య ఎంత ఎక్కువగా అణకువగా సేవకురాలి పాత్ర పోషిస్తుందో ఆ బంధం అంత గట్టిగా వుంటుంది. ఇందులో ఎవరి పాత్రలు వారు ఎంత స్వచ్చందంగా, యిష్టపూర్వకంగా పోషిస్తారో ఆ బంధం అంత దృఢంగా వుంటుంది. మన పాతివ్రత్య ధర్మాలూ మొదలైనవన్నీ ఈ యజమాని-సేవకుల బంధాన్ని ప్రోత్సహిస్తూ బలపరచేవే! ఇప్పుడు బార్యాభర్తల మధ్య వచ్చే వివాదాలకు, విడాకులకు వాళ్ళు ఈ యజమాని-సేవక పాత్రలు పోషించడానికి నిరాకరించడమే!

తల్లీ-బిడ్డల మధ్యా అంతర్లీనంగా ఇదే సంబందం వుందనిపిస్తుంది. ఇక్కడ బిడ్డ ఎదిగే వరకూ తల్లి యజమాని పాత్ర పోషిస్తే, బిడ్డ ఎదిగాక తల్లి సేవకురాలి పాత్రలోకి మారిపోతుంది.

ఇక అన్నదమ్ముల బంధములో అన్న యజమాని పాత్రని, తమ్ముడు సేవకుడి పాత్రని పోషిస్తాడు. మనకు ఆదర్షమూర్తులైన రామలక్ష్మణులను గమనిస్తే భోధపడేది అదే గదా?

ఇన్ని బంధాలలోకి స్నేహం ఈ యజమాని-సేవక బంధంలోకి రాదు. అందుకనే మనవాళ్ళు స్నేహానికి, పోరాటానికి సమవుజ్జీలు కావాలన్నారు. కానీ నిజానికి పోరాటానికి సమవుజ్జీలు కావాలేమొ గానీ స్నేహానికి కాదు. సమవుజ్జీల మధ్య నిలబడే స్నేహం కంటే హెచ్చుతగ్గుల మధ్యనే స్నేహం గట్టిగా పదికాలాల పాటు వర్ధిల్లుతుంది. ఈ హెచ్చుతగ్గుల స్నేహంలో తెలివిలోనో, బలంలోనో, ఐశ్వర్యంలోనో బలమైన వాడు యజమాని పాత్ర పోషిస్తే మరొకడు సేవకుడి పాత్ర పోషిస్తాడు. సమవుజ్జీల మధ్య స్నేహం కంటే అసూయ, స్పర్థలకే అవకాశం ఎక్కువ. ఆ “సమం” హోదా నిలబెట్టుకొనే పాట్లు వుంటాయి. కృష్ణుడు – కుచేల స్నేహం ఈ యజమాని-సేవక బందమే!

దేవుడికి-భక్తుడికి మధ్య వున్నదీ అన్నిటికంటె బలమైన యజమాని-సేవక బందం. భక్తుడు ఎంతగా యజమాని యొక్క బలాన్ని విశ్వసించి అందులో తను లీనమయి, ఏకమయి పోతాడో ఆ బంధం అంత గట్టిగానూ వుంటుంది. రాముడు-ఆంజనేయుడు, కృష్ణుడు-అర్జుణుడు మొదలగు సంబందాలు.

గురు-శిష్యుల మధ్యా అంతర్లీనంగా అదే బంధమే! శిష్యుడు ఎంతగా గురువు ప్రతిభకి దాసోహమయి అతన్ని సేవిస్తే ఆ బంధం అంత గట్టిది.

మిగిలిన బంధాలలోనూ ఎక్కడైతే యజమాని-సేవక బంధముంటుందో ఎక్కడైతే ఆయా పాత్రలను వాళ్ళు మనసూర్తిగా స్వీకరించి అందులోనే తమ ధర్మాన్ని, మోక్షాన్ని చూసుకుంటారో ఆ బంధాలు చాలా గట్టిగానూ, గొప్పగానూ పేరొందుతున్నాయి.

యజమాని-సేవక బంధంలో యజమాని సేవకుణ్ణి రక్షించడంలో అతనికి కావల్సిన ఇతరత్రా అవసరాలు తీర్చడంలో తృప్తిని పొందితే, సేవకుడు యజమాని గొప్పదనాన్ని కీర్తించడంలో, అతనికి సేవ చేస్తూ తన్నుతాను యజమానికి అర్పించుకోవడంలో గొప్ప తృప్తిని పొందుతాడు.

ఏ బంధాల మధ్యనైతే యజమాని-సేవక బంధం లేదో అది కేవలం తాత్కాలికమే.

కొత్త కులాలు పుడుతున్నాయా?

తేది:August 8, 2014 వర్గం:వర్గీకరింపబడనివి రచన:చరసాల 1,507 views

గత నెల భారత సందర్శనలో నేను గమనించిన వాటిలో ఇదొకటి. వున్న కులాలు వాటి మధ్య సంబంధాలు వేల ఏళ్ళుగా స్థిరపడిపోయిన మన భారతంలో వున్నవి సమసిపోక పోగా కొత్తవి పుడుతున్నాయా అన్న అనుమానం ఆవేదనా కలిగింది.

ఆ వూరికీ, ఈ వూరికీ తిరగడానికి అవసరాన్ని బట్టి వాహనం కుదుర్చుకోవడం జరిగింది. గంటల తరబడి ఆ వాహన చోదకుడితో కలిసే ప్రయాణించినా, తోటి మనిషిగా మాటామంతీ ముచ్చటించినా భోజనాదుల దగ్గరికి వచ్చేటప్పటికి అతని పంక్తి వేరు, పళ్ళెం వేరు ఇంకా ఒక్కోసారి భోజనమూ వేరు అవడాన్ని గమనించాను.

ఒకప్పుడు కులాన్ని అడిగి తెలుసుకొని తమకంటే తక్కువ కులమయితే ఒకలా, తమతో సమానమో, ఎక్కువో అయితే ఒకలా చూసేవాళ్ళు. అయితే ఇప్పుడు డ్రైవరు కులమేదని ఎవ్వరూ అడగట్లేదు గానీ “డ్రైవరు” అన్నదే ఒక కులంగా చూస్తున్నారు. డ్రైవరుది ఏ కులమయినా కావచ్చు, అతనికి అందరిలో కాకుండా ప్రత్యేకంగా వడ్డిస్తున్నారు.

వేల ఏళ్ళ క్రితం ఇలాగే వృత్తిని బట్టి కులాలూ, వాటితో పాటే అంటరానితనం వగైరాలూ పుట్టివుంటాయా?

కొల్లాయి గట్టితేనేమి?

తేది:October 12, 2012 వర్గం:పుస్తకాలు, వర్గీకరింపబడనివి రచన:చరసాల 1,560 views

ఈ అద్భుతమైన నవలని ఇన్నాళ్ళూ చదవనందుకు చాలా సిగ్గేస్తోంది. ఇప్పుడైనా చదవగలిగానూ అంటే కినిగె పుణ్యమే!

1920 – 21 నాటి జాతీయోడ్యమం, సామాన్యుల మీద గాంధీగారి ప్రభావం, అప్పట్లో వున్న సామాజిక దురాచారాల గాఢత… ఇంకా ఇంకా ఇంకా ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే కాలచక్రాన్ని వెనక్కు తిప్పి ఆనాటి ముంగండ గ్రామ సామాజిక, ఆర్థిక పరిస్థితులని చూడొచ్చు.

ఈ నవలలో అన్నిటికీ మించి నన్ను కదిలించిన సన్నివేశం, బారెడు దూరంలో నీరున్నా అంటరానితనంతో దానిని అందుకోవడానికి పైకులం వాడి దయాధర్మాలకు వేచివుండటం!

నవల చదవటం ప్రారంభించినపుడు ఆ బాష వల్లా, అప్పటి నైసర్గిక, సామాజిక చిత్రం మీద అవగాహన లేక పోవడం వల్లా అందులో తాదాత్మ్యం చెందడానికి సమయం పట్టింది. అయితే ఓసారి ఆ కాలువల గట్లూ, పడవ ప్రయాణాలూ, కేవు, సరంగు, కళాసీ లాంటి పదాలూ ఒంటబట్టాక ఇక నేను ఆ కాలంలోకి ప్రవేశించినట్లయింది.

ఏ పాత్రా రచయిత సృష్టించిన పాత్రలా వుండదు. ప్రతి పాత్రా తన స్వంత ముద్రతో ప్రత్యేకమై సహజాతిసహజంగా వుంటుంది.

కినిగె వారు ప్రస్తుతం ఈ నవలని ఉచితంగా కూడా ఇస్తున్నారు.

కోటేశ్వరవ్వ “నిర్జన వారధి”

తేది:October 8, 2012 వర్గం:వర్గీకరింపబడనివి రచన:చరసాల 2,076 views

అయింష్టంగానైనా కొండపల్లి కోటేశ్వరమ్మని కొండపల్లి సీతారామయ్య భార్యగా పరిచయం చేయాల్సి వస్తోంది. ఎందుకంటే నాలాంటి వారికి ఆమె తెలియదు. ఆమె స్వీయ కథ, నిర్జన వారధిని చదివే ఆసక్తి కలగడానికి ఆమె సీతారామయ్య భార్య కావడమే కారణం. కానీ చదవడం మొదలెట్టాకా చివరికంటా చదవడానికి కారణం మాత్రం కోటేశ్వరమ్మే కాదు కాదు కోటేశ్వరవ్వే! ఆమె నడుస్తున్న చరిత్ర. తనకు తాను దీపపు వత్తియై, తన్ను తాను వెలిగించు కొని, నమ్మిన సిద్దాంతం కొరకు జీవితాన్ని, పిల్లలనీ, తల్లినీ, తననూ, తన ఆస్తినీ సర్వస్వాన్నీ ధారపోసి, ధారపోసే వారుంటారా అన్న సందేహానికి కోటేశ్వరవ్వ ఒక నిలువెత్తు సాక్ష్యం.

ఆమె ఆమెగానే సర్వ స్వతంత్రంగా బ్రతికిన కోటేశ్వరవ్వని ఇంకొకరి భార్యగా పరిచయం చేయాల్సి రావడం దురదృష్టమనే వుద్దేశ్యంతో నేను అయిష్టమన్నాను. నిజానికి కమ్యూనిస్టు వుద్యమానికి పరిచయం చెయ్యడమే సీతారామయ్య ఈ అమ్మకు చేసిన ఉపకారం(?). కమ్యూనిస్టు వుద్యమంలో దిగిన రోజునుండి ఈమె తన సర్వస్వాన్నీ పార్టీకి, వుద్యమానికే అర్పించింది.

ఈ కథ రాసిన తీరు, అవ్వ మన పక్కన కూర్చుని తన కథ చెబుతున్నట్లే వుంటుంది. చివరి వరకూ ఎక్కడా ఆత్మస్తుతీ, పరనిందా కనిపించవు. అలా అని తనతో వుద్యమంలో కలిసి నడిచిన వారి త్యాగాలని ఎక్కడా మెచ్చకుండా వుండదు. అప్పట్లో ఇంత మంచివారు వుండేవారా అని ఆశ్చర్యమనిపిస్తుంది.

అజ్ఞాతంలో వున్నపుడు పార్టీ నిర్ణయానుసారం గర్భస్రావం చేయించుకోవడం, అదీ మోటుపద్దతుల్లో, సరైన వైద్యసౌకర్యం లేక ప్రాణాలమీదకి తెచ్చుకోవడం… గుండెని మెలిపెడుతుంది. ఒక ద్యేయాన్ని, ఆశయాన్ని ఇంత భయంకరంగా నమ్ముతారా అనిపిస్తుంది.

భర్త తన్ను విడిచి వెళ్ళడం, కొడుకు నక్సలైటు వుద్యమంలో చేరి చివరికి మాయమైపోవడం, వడదెబ్బతో అల్లుడు, ఆ భాధతో కూతురూ అంతకు మునుపే జీవితమంతా తోడుగా నిలిచిన తల్లీ చనిపోవడం చదువుతుంటే వంటిలో వున్న కన్నీరంతా ఆవిరౌతుంది.

కానీ అవ్వ చెప్పిందంతా తన మొత్తం కథలో పైపై విషయాలేనేమొ అనిపిస్తుంది. తను పాల్గొన్న ప్రతి వేదికా, పోరాటం గురించి చెబితే పెద్ద గ్రంధమౌతుందేమొ!

కోటేశ్వరవ్వ జీవితంలో అన్ని పాత్రలలోకీ నన్ను బాగా ఆకర్శించింది, కోటేశ్వరమ్మకి త్యాగంలో ధీటుగా నిలిచింది ఆమె అమ్మగారు. ఆమె కూడా తన జీవితాన్ని కర్పూరంలా వెలిగించింది. ఏ వుద్యమ ప్రభావం ఆమె మీద లేకున్నా అప్పట్లోనే తన కూతురికి వితంతు వివాహం చేయడానికి పోరాడుతుంది. ఆ తర్వాత కూతురివెంటే వుంటూ వుద్యమానికి తనదైన సహాయం చేస్తూ వచ్చింది. చివరికి తను చనిపోబోయేముందు తను దాచుకున్న రెండువేల రూపాయల్లో ఊభయ కమ్యూనిస్టుపార్టీలకీ చెరో వెయ్యి విరాళం ఇమ్మని చెప్పడం గుండెని కరిగించేస్తుంది. నాకైతే ఏడుపులో వెక్కిళ్ళు రాకుండా ఆపుకోవడం కష్టమయిపోయింది.

చివరిగా నాకు శిఖరసమానమైన కోటేశ్వరవ్వ వ్యక్తిత్వంలో పలుకురాయిల అనిపించింది, సీతారామయ్య చివరిరోజుల్లో అతన్ని చూడ నిరాకరించడం, చివరివరకూ తనని క్షమించకపోవడం. సీతారామయ్య ఒక భర్తగా తనకి తీరని అన్యాయం చేసి వుండవచ్చు అయినా గానీ తను కూడా ఈమె లాగానే పార్టీని దాని ఆదర్షాన్ని శ్వాసగా చేసుకున్నవాడే! ఒక సహాధ్యాయికి మల్లే తను చేయగలిగిన సేవలు చేయకుండా పార్టీకి మల్లేనే తనూ వదిలేసి వృద్దాశ్రమంలో చేరడం ఆయనమీద ఆమెకి తీరని కోపమేమొ!

ఓ వంద పైచిలుకు పుటల్లో రాసిన ఓ వండేళ్ళ చరిత్ర “నిర్జన వారధి”!

    చివరి మాట

కినిగె” ముందటిరోజుల్లో ఏదైనా ఓ పుస్తకాన్ని చదవాలంటే avkf.org లాంటి సైట్లమీదో మితృల మీదో ఆధారపడి పుస్తకాలని తెప్పించుకోవాల్సి వచ్చేది. లేదా ఇండియా వెళ్ళినపుడు లేని సమయంలో, దుకాణాల వెంట తిరిగి తీరా పెద్ద పెద్ద సంచుల్లో పచ్చడి జాడీలతో పోటీ పెట్టి తెచ్చుకోవాల్సివచ్చేది. అంటే ఓ పుస్తకం చదవాలి అనుకున్నప్పటినుండీ చదివే రోజుకు మధ్య వారాలు లేదా నెలలు వుండేది.
ఇప్పుడు ఏ పుస్తకమైనా కినిగేలో వుంటే మాత్రం అది మన వళ్ళో వున్నట్లే! iPad లాంటి tablets వుంటే అది అక్షరాలా నిజం!
పుస్తకాలు చదవడాన్ని ఇంత సులభతరం చేసిన కినిగె వారికి కృతజ్ఞతలు.

రెంటాల కల్పన గారి “తన్హాయి”

తేది:October 3, 2012 వర్గం:వర్గీకరింపబడనివి రచన:చరసాల 1,526 views

ఎంచుకొన్న అంశమే సాహసోపేతమయింది. పెళ్ళి తర్వాత పెళ్ళికి బయట ప్రేమ అనేది సాధ్యమే, అది అన్నింటా వున్నదే అని బహిరంగంగా అంగీకరించలేని సమాజంలో కల్హార పాత్ర ద్వారా అది ఎంత సహజమో నిరూపించే ప్రయత్నం సఫలమయిందనే అనాలి. అలాంటి సందర్భాలలో ఎలాంటి భావ సంఘర్షణకు లోనవుతారో చక్కగా చూపించారు.
వ్యక్తి స్వేచ్చా, ఇచ్చా ముఖ్యమా సమాజ హితం ముఖ్యమా? అనేది అంత సులబంగా తేలే వ్యవహారం కాదు. కల్హార ఎంతగా వ్యక్తి స్వేచ్చను వెనుకేసుకొచ్చినా చివరికి సమాజ బంధానికే విలువ నివ్వడం, సమాజ హితమే ముఖ్యమన్న భావన ఎంతలా మనల్లో పాతుకు పోయిందో చెబుతోంది.
ఒక తల్లి ఇద్దరు పిల్లలని ప్రేమించగలిగినపుడు, చివరికి ఒక మగాడు ఒకరి కంటే ఎక్కువ మంది భార్యలను ప్రేమించగలిగినపుడు, ఆడది మాత్రం ఒక మగాన్నే ఎందుకు ప్రేమించాలి? అది మాత్రమే సమాజ హితం ఎలా అవుతుంది అన్నదానికి ఎవరైనా సమాధానం చెప్పగలరా? బహుశా సమాజానికున్న అభ్యంతరం ప్రేమించడం కాదేమో! సంసారం చేయడమేమొ!
ఎందుకంటే ఈ సంఘర్షణలో కల్హార, కౌశిక్‌లు కలిసి బ్రతకాడినికి వారికి ముఖ్యంగా అడ్డుతగిలింది పిల్లలే! ఇందులో ఏ పాపం తెలియని పిల్లలు ఎందుకు బలవ్వాలన్న సాధారణ లాజిక్ వారిని వారి వారి వాంక్షలను చంపుకునేలా చేసింది.
హ్‌మ్ … అన్నీ ప్రశ్నలే చదువుతున్నంతసేపూ, చదివాకా…

నేను iTunes version చదివాను. బహుశా ప్రింటులో లేవేమో గానీ ఇందులో చాలా అక్షర దోశాలు వున్నాయి. ముఖ్యంగా ఇంగ్లీషు పదాలని తెలుగులిపిలో చూపించినపుడు అది చదవలేని విధంగా అయింది. ఇందులోని ముఖ్య పాత్రలు నాలుగూ బహు మంచి పాత్రలు గావడం అంత సహజంగా వున్నట్లనిపించ లేదు. మధ్యలో రాజీవ్ ప్రస్తావన తెచ్చి అర్ధాంతరంగా ఆపేసినట్లు అనిపించింది. కాలేజీ రోజుల్లో రాజీవ్‌ను ప్రోత్సహించి (లేదా అతన్ని మొదట్లోనే అడ్డుకోకుండా) చివరలో అతన్ని తిరస్కరించింది అన్న కథనం కల్హార మీద అంతవరకూ వున్న గౌరవం పాఠకుడికి తగ్గేలా వుంది. ఇక నావరకూ కొన్ని చోట్ల కల్హార అంతఃసంఘర్షణ పునరుక్తిగా అనిపించి పేజీలూ గబగబా తిప్పేద్దామా అనిపించింది.

మొత్తం మీద ప్రేమను ఓ కొత్త కోణంలో చూపించిన ఈ రచన తప్పక చదవతగ్గది.

http://www.amazon.com/dp/0984576215/ref=rdr_ext_tmb